vitd verkenning 100pxWe hadden niet kunnen denken dat we een tekort aan vit D zouden kunnen krijgen. We maken het immers zelf? Toch kan het. Het hoe en waarom vind je hier.

 

 

het botvitamine
We kennen vitamine D als bemiddelaar in de botvorming en een ouderwets gebrek staat bekend als rachitis of Engelse ziekte. Hierbij blijven de kinderbotten week en gaan ze krom trekken door de trek- en drukkrachten die de spieren erop uitoefenen. Vitamine D helpt bij de mineralisatie van het botweefsel. Dat is het inbouwen van kalk.

zonlicht & voeding
Ook al kunnen we zelf vitamine D maken, we hebben er wel zonlicht bij nodig. In streken waar de zon niet zo rijkelijk schijnt is er bijvoeding van dit vitamine nodig. Dus hoe verder weg van de evenaar we wonen hoe minder vitamine D we kunnen produceren. Maar ook moeten we rekening houden met een krappe productie als we een bewolkte zomer hebben. Toch is de eigen aanmaak in de huid met behulp van zonlicht een heel belangrijke bron van vit D in ons lichaam. De vit D die we in de zomer aanmaken wordt opgeslagen in ons vetweefsel en daar verdwijnt het betrekkelijk snel weer uit. Aanvulling vanuit de voeding is dus noodzakelijk.
Als vet-oplosbare stof zit het van nature bv. in vette vis en eieren. Het wordt kunstmatig toegevoegd aan margarine. Vroeger kregen kinderen elke dag een lepel levertraan zolang de R in de maand zat, dus van september t/m april. Als kind vonden we dat erg vies. Later werd dat Davitamon en nu zijn er levertraancapsules. Het nadeel is dat je dan in verhouding veel vitamine A erbij krijgt. In het algemeen wordt wel geadviseerd om vitamine D-rijk voedsel te eten.

een multitasker
Het beeld dat vitamine D uitsluitend belangrijk is voor onze botten en spieren is achterhaald. Nieuwere studies hebben aangetoond dat vitamine D vele soorten weefsel helpt om goed te functioneren. Het is een ware multitasker. Dus bij een (te) laag gehalte aan vitamine D in ons lichaam kunnen er veel organen in de problemen komen. Dan moeten we denken aan:
het botweefsel, het spierweefsel, het zenuwstelsel en de psychische gesteldheid, het hart- en vaatsysteem, het immuunsysteem en tenslotte de balans tussen celgroei en celsterfte.

vit D & kalk
De hoofdtaak van vit D is het op peil houden van het mineraal calcium (kalk) in het bloed, zodat het vrij beschikbaar is voor de weefsels die het kunnen gebruiken. Calcium is een mineraal dat in ons lichaam voor uiteenlopende functies nodig is. We krijgen het binnen via voedsel. Het komt dus in eerste instantie in ons maag-darmkanaal. Om in ons bloed te komen moet het kalk eerst door de darmwand heen. En dat gaat niet zonder vit D.

vitamine of hormoon?
Met vit D is iets raars aan de hand. Het is anders dan de andere vitaminen. Vitaminen kunnen we niet zelf maken, ze moeten van buitenaf worden ingevoerd. Ze zijn de hoofdvoeders van enzymen, de regelaars van onze stofwisseling.
Maar vit D kunnen we wel zelf maken al is het niet genoeg. De manier waarop vit D in ons lichaam werkt lijkt op de werking van hormonen. Ondanks deze dubbele pet, blijven we vit D toch maar een vitamine noemen. Een vitamine met een hormoonachtige werking, zullen we maar zeggen.

van cholesterol tot calcitriol
Vit D maken we dus zelf. Hoe dat biochemisch gebeurt zal ik hier vertellen. Het begint allemaal met cholesterol. Cholesterol heeft een slechte naam. Het doet onze bloedvaten dichtslibben en we moeten het maar spaarzaam eten volgens de voorlichting. Maar we moeten niet vergeten dat het een stof is die onze lever produceert en niet zonder reden. Het is een basis voor een aantal belangrijke stoffen in ons lichaam, zoals gal en geslachtshormonen. Het is een belangrijk bestanddeel van onze celwanden. En .. hieruit maken we vit D.
Het cholesterol wordt eerst omgezet in een iets andere stof (dehydroxycholesterol) die we gemakshalve vit D-voorloper noemen. Dit slaan we op in de onderste lagen van onze huid. Als er nu zonlicht op komt dan verandert deze vit D-voorloper in een andere stof: cholecalciferol genaamd. Dit kan zich binden aan een bloedeiwit (globuline) die het naar onze lever brengt. Het kan tijdelijk opgeslagen worden in ons vetweefsel.
We zijn nu aangekomen in de lever. Hier wordt het cholecalciferol opnieuw omgezet (voor de kenners: geoxideerd tot hydroxycalciferol) en dan heet het calcidiol. Omdat de hydroxy-groep (OH-groep voor de kenners) op plek Koolstof-25 zit, noemen we het in de biochemie: 25 (OH) D3. Met D3 bedoelen we eigenlijk calciferol, maar met deze verkorte notering verwijzen we naar vitamine D. We hebben nu een stof die eigenlijk nog niets doet. Het moet eerst nog naar de nieren om een laatste bewerking te ondergaan. In de nieren wordt er een 2e OH-groep aan geplakt op plek Koolstof-1 en nu hebben we wat we willen: een werkzaam D3 vitamine. Zijn chemische formule is 1,25 (OH)2 D3  en zijn naam is calcitriol.

vit D: productie in het lichaam  vit D: effecten in het lichaam 

gebreksziekten anno de 21ste eeuw
In voorbije eeuwen kregen kinderen met een vit D gebrek rachitis. Zij hadden een fors gebrek. Met de verbeterde voeding, levertraan en gezondere leefwijze zien we deze ziekte niet meer in onze streken. Wat we overigens wel zien is dat onder oudere mensen, vrouwen zijn er gevoeliger voor, behoorlijk wat osteoporose voorkomt. In vit D vinden rachitis en osteoporose een gemeenschappelijke factor.
In het algemeen gesproken zijn de officieel dagelijks aanbevolen hoeveelheden vitaminen voldoende om geen gebreksziekte te krijgen. Maar … ze zijn niet voldoende om ons te beschermen tegen chronische ziekten, die door de tijd heen in ons lichaam sluipen. De orthomoleculaire geneeskunde beschouwt chronische aandoeningen echter wel als gebreksziekten. Voldoende studies hebben namelijk uitgewezen dat er een vit D tekort bestaat bij patiënten met hart- en vaatziekten, auto-immuunziekten en diverse vormen van kanker. Dat is niet niks.

voorzichtige of kortzichtige overheid?
De overheid legt via de gezondheidsraad vast hoe de volksgezondheid beschermd kan worden. Dit gebeurt op vele terreinen, maar we beperken ons hier even tot de aanbevolen daghoeveelheden van vit D. Deze worden om de zoveel jaar bijgesteld op basis van de nieuwste onderzoeken. Dat betekent in de praktijk dat de aanbevolen dagdosis van vit D in de loop van de tijd steeds iets hoger is komen te liggen.
Maar … kennelijk maakt de overheid geen gebruik van het groeiend aantal onderzoeken die uitwijzen dat de dagdosis veel meer omhoog moet. Nu moeten we wel bedenken dat de overheid pas iets gaat voorschrijven als ze er 100% zeker van is. De overheid is dan ook terecht voorzichtig met het toepassen van nieuwe kennis in richtlijnen en voorlichting voor een hele bevolking. Ze moeten op de informatie kunnen vertrouwen en daartoe kijken ze bv. naar het aantal onderzoeken dat er gedaan is, of ze representatief zijn, of ze goed uitgevoerd zijn, of ze elkaar bevestigen of juist niet.
Nu is het zo dat de nieuwere studies van vit D eensgezind in dezelfde richting wijzen: we hebben een tekort ervan, in ieder geval in de gematigde streken (waarin Nederland ligt). Ze zijn ook eensgezind over een verband tussen vit D tekort en een aantal chronische aandoeningen. Dus reden genoeg voor de gezondheidsraad om er iets mee te doen, zou je denken. Toch is dat tot op heden nog niet gebeurd. Er spelen dus andere 'redenen' een rol.
De farmaceutische industrie met zijn dikke vinger in de gezondheidszorgpap speelt misschien wel de grootste rol.  Die ziet er geen (economisch) belang in. Vitaminen zijn namelijk niet te patenteren. Het boekje "Nieuw Licht op Vitamine D" van Gert Schuitemaker maakt veel duidelijk.

februari 2012

Ga naar boven
JSN Boot template designed by JoomlaShine.com