vitd chronische ziekten 100pxEen vit D tekort blijkt een rol te spelen bij een groeiend aantal met name chronische ziekten. We lopen hier de belangrijkste door: kanker, immuunproblemen, hart- en vaatproblemen en we pakken ook nog even de botten erbij.


Op de volwassen leeftijd veroorzaakt een echte vit D deficiëntie spierzwakte en osteomalacie. Een krap vit D gehalte houdt verband met infecties, astma, ziekte van Crohn, reumatoïde artritis, kanker, hoge bloeddruk, hart- en vaatproblemen, (winter)depressie en multipele sclerose. Oudere mensen zijn bovendien bevattelijker voor geestelijke achteruitgang (dementie???).

een dieptewerker
Vit D grijpt aan op veel niveaus en lijkt vooral te werken via een subtiele invloed in de regelmechanismen binnen de cel. Hier komt die hormoonachtige werking van vit D om de hoek kijken. Veel soorten cellen hebben, zoals gezegd, een vit D-receptor. Men heeft deze gevonden in het celvocht en in de celkern. In de celkern beïnvloedt vit D bepaalde genen door ze open te zetten of juist af te dekken. Hiermee stimuleert of remt vit D de productie van eiwitten. We kunnen denken aan insuline (in de alvleesklier), prolactine (in de hypofyse) en melanine (in de huid). Op een soortgelijke manier bestuurt vit D ook de immuunrespons (onze afweer) en de specialisatie van bloed- en huidcellen. Deze receptoren zijn tot nu toe gevonden in de hersenen, de alvleesklier, de huid, het kraakbeen, de bijnieren en bijschildklieren, de borstklieren, het spierweefsel en het immuunsysteem.

vit D & kanker
Er zijn vele kankersoorten gevoelig voor vit D. De vormen waarover momenteel het meest bekend is betreffen: borstkanker, prostaatkanker, darm- en endeldarmkanker, eierstokkanker en lymfoom (zowel Hodgkin als non-Hodgkin). Onderzoeken hebben aangetoond dat vit D in hoge doses een therapeutische werking heeft en in lagere doses een preventieve werking. Er zijn aanwijzingen dat veel meer vormen van kanker te voorkomen dan wel te behandelen zijn met vit D. Een onderzoek heeft aangetoond dat vit D ook kan beschermen tegen het ontstaan van alvleesklierkanker. Reden genoeg om veel nadere onderzoeken te doen.

Op celniveau blijkt dat vit D verschillende effecten kan sorteren. Zo stimuleert het de cellen om zich te differentiëren. Dat is een vorm van specialisatie. Kankercellen zijn vaak niet of weinig gedifferentieerd. Vit D onderdrukt groeistimulerende signalen en versterkt groeiremmende signalen. Het zet cellen aan tot een gecontroleerd sterfproces, bv. als ze beschadigd zijn. Vit D verhindert ook dat er een bloedvatenstelsel om een tumor heen kan groeien, dus het tumorweefsel krijgt dan geen voeding meer. En het vermindert de vorming van metastasen (uitzaaiing).

vit D & immuunsysteem
griep
T-cellen bezitten een vit D-receptor. Er zijn overigens vele soorten cellen die vit D aan zich kunnen binden met een 'ontvanger'. En dan kan het vitamine iets met die cel doen. T-cellen worden er actief van. Zodoende kan vit D een rol van betekenis spelen in de weerstand tegen infectieziekten en denken we in eerste instantie aan verkoudheden en griep. Experimenten met vit D inname hebben al laten zien dat je minder kans hebt om griep te krijgen als je er voldoende van hebt. Het heeft een aantal mensen gezond gehouden tijdens griepperioden. Zonder vaccinatie! Het is een interessante gedachte om mensen tegen de jaarlijkse seizoensgriep te beschermen met vit D in plaats van de gebruikelijk (en zelfs mogelijk achterhaalde) griepprik. De Japanse onderzoekers op dit gebied zeggen ronduit dat vit D effectiever beschermt tegen griep dan een vaccinatie. Vit D versterkt namelijk onze eigen, aangeboren immuniteit, terwijl een vaccinatie de verkregen immuniteit aanspoort.
Het is bekend dat in de wintermaanden ons inwendige vit D gehalte laag is, met een dieptepunt in februari en maart. Dat is ook de periode waarin de griep toeslaat. Maar bij een goede vit D status (dat is het vit D gehalte in ons bloed) hoeven we die griep niet te krijgen. Vit D beschermt niet alleen tegen griep, maar ook tegen (hoge) luchtweginfecties en bacteriële vaginaontstekingen.

auto-immuunziekten
Vit D doet nog iets anders. Het reguleert het systeem in zijn geheel. Een gezonde werking van het immuunsysteem is een ingewikkelde aangelegenheid met vele spelers en interacties. Vit D helpt dit complexe samenspel te coördineren en kan hiermee het ontsporen tot auto-immuunziekten helpen voorkomen. Bij problemen op dit vlak zijn er ongewenste ontstekingsreacties en vit D kan deze verhinderen.
Men is al begonnen te kijken naar de mogelijkheden van vit D bij reumatische artritis en multipele sclerose, twee zeer invaliderende aandoeningen. Mensen die aan reumatoïde artritis lijden blijken een vit D tekort te hebben en de toediening van extra vit D is zinvol om deze vervelende gewrichtsaandoening te helpen voorkómen. Als vit D hier therapeutisch wordt toegepast dan helpt het de ernst van de aandoening te verminderen en dat is ook de moeite waard.
Enkele groots opgezette onderzoeken naar de rol van vit D bij multipele sclerose gaven bemoedigende resultaten te zien: hoe minder vit D hoe meer risico op het "ontwikkelen" van multipele sclerose. Bovendien gaan een laag vit D gehalte en meer invaliditeit samen. Andersom geldt het ook: een hoog (genoeg) vit D gehalte zorgt voor minder invaliditeit.

vit D & hart- en vaatstelsel
Er zijn nog niet veel onderzoeksresultaten beschikbaar over de relatie tussen vit D en cardiovasculaire stoornissen, maar wat er op dit gebied al wel is gedaan is veelbelovend. Patiënten hadden na sterke verbetering van hun vit D gehalte aanzienlijk minder kans op sterfte. Ook zijn er aanwijzingen dat we met voldoende vit D in ons lichaam minder de kans lopen om een hart- of vaataandoening te krijgen, en dat geldt ook voor een hartaanval.
Er is duidelijk nog veel onderzoek nodig naar de preventieve invloed van vit D op het hart- en vaatstelsel, maar de eerste resultaten geven hier zeker aanleiding toe. Vit D kan zelfs een therapeutische waarde hebben, maar ook dit vraagt om nader onderzoek. De verwachtingen zijn in ieder geval gunstig en dus hoog gespannen.

vit D & botten
Osteoporose patiënten bleken bij onderzoek allemaal een laag vit D gehalte te hebben. Helaas wordt lang niet altijd de vit D status bepaald, iets wat wel routine onderzoek moet zijn als de specialist iemand verdenkt op osteoporose. Vit D kan zelfs klachten verlichten in de vorm van  minder botbreuken, hoewel niet alle beenderen hier even goed op reageren. Toch is het de moeite waard om hier verder naar te kijken.
Andere onderzoeken keken naar de bescherming van vit D tegen fracturen bij vrouwen in en tot ver na de overgang. En ja hoor, bij voldoende vit D was er veel minder kans hierop.

februari 2012

Ga naar boven
JSN Boot template designed by JoomlaShine.com